Τι προβλέπει η απόφαση του ΣτΕ – Το σενάριο επιστροφής αναδρομικών
Μια «ωρολογιακή βόμβα» στα θεμέλια του ασφαλιστικού συστήματος και στους προϋπολογισμούς χιλιάδων νοικοκυριών ενεργοποιεί η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που θέτει περίπου 200.000 δικαιούχους συντάξεων χηρείας στον ιδιωτικό τομέα, αντιμέτωπους με περικοπές, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να αγγίξουν ακόμα και το 50% του ποσού που εισπράττουν.
Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο ερμήνευσε διατάξεις του νόμου Κατρούγκαλου (Ν. 4387/2016), ανατρέποντας τα μέχρι τώρα δεδομένα και θεωρώντας ότι η κυβέρνηση πρέπει να εφαρμόσει τη σχετική νομοθεσία για περικοπή στις συντάξεις χηρείας και στον ιδιωτικό τομέα.
Τι προβλέπει ο νόμος και ποιοι χάνουν τα χρήματά τους
Η ουσία της απόφασης αφορά τη χρονική διάρκεια και το ποσοστό της σύνταξης χηρείας μετά το πέρας της πρώτης τριετίας από τον θάνατο του ασφαλισμένου. Σύμφωνα με τον νόμο κατά την πρώτη τριετία, ο επιζών σύζυγος δικαιούται να λαμβάνει το 70% της σύνταξης του θανόντος. Μετά την τριετία όμως εάν ο δικαιούχος εργάζεται ή συνταξιοδοτείται από δικό του δικαίωμα (εξ ιδίου δικαιώματος), το ποσοστό της σύνταξης χηρείας πρέπει να μειωθεί στο 35% (δηλαδή υποχωρεί στο μισό).
Ενώ η διάταξη αυτή είχε ήδη εφαρμοστεί κανονικά για τους συνταξιούχους του Δημοσίου, στον ιδιωτικό τομέα (πρώην ΙΚΑ, ΟΑΕΕ κ.λπ.) η περικοπή δεν είχε προχωρήσει. Μετά την ετυμηγορία του ΣτΕ, η διάκριση αυτή κρίνεται παράνομη και ο ΕΦΚΑ είναι υποχρεωμένος να ευθυγραμμίσει τον ιδιωτικό τομέα με το Δημόσιο.
Το σενάριο των «αναδρομικών»
Η απόφαση προκαλεί μία νέα αναταραχή στα εισοδήματα των συνταξιούχων που θα δουν με την εφαρμογή της τα εισοδήματά τους να περικόπτονται ενώ παράλληλα υπάρχει και ο κίνδυνος να τους ζητηθούν χρήματα αναδρομικά.
Καθώς ο νόμος έπρεπε να έχει εφαρμοστεί εδώ και χρόνια, θεωρητικά ο ΕΦΚΑ θα έπρεπε να αναζητήσει πίσω τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά από τους δικαιούχους -κάτι που θα σήμαινε ότι χιλιάδες πολίτες θα καλούνταν να επιστρέψουν ποσά χιλιάδων ευρώ, τα οποία όμως το ίδιο το κράτος μέσω του ασφαλιστικού φορέα τους διένειμε.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι το οικονομικό επιτελείο αναζητά εσπευσμένα μια φόρμουλα για να λειάνει τις κοινωνικές επιπτώσεις της απόφασης. Τα σενάρια που εξετάζονται στο υπουργείο περιλαμβάνουν:
- Παραγραφή των αναδρομικών οφειλών: Να θεσπιστεί δηλαδή, ειδική νομοθετική ρύθμιση που θα ξεκαθαρίζει ότι δεν θα αναζητηθούν αναδρομικά τα ποσά που δόθηκαν κατά το διάστημα που ο ΕΦΚΑ δεν εφάρμοζε τον νόμο.
- Σταδιακή προσαρμογή: Η μείωση του ποσοστού από το 70% στο 35% να μην γίνει απότομα, αλλά σε βάθος χρόνου ή να συνδυαστεί με τη διατήρηση της προσωπικής διαφοράς.
- Επιλογή της μικρότερης σύνταξης: Να δοθεί η δυνατότητα στους δικαιούχους να επιλέξουν ποια από τις δύο συντάξεις (τη δική τους ή της χηρείας) επιθυμούν να μειωθεί, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι απώλειες.
Οι οριστικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν το αμέσως επόμενο διάστημα.
